«Уйғур авази» гезити, 17 сентябрь 2015 ж.

«Авазим «сунуп» кәтмигәндә чоқум артист болаттим»

Реһимҗан Тохтахунов 1947-жили Панфилов наһийәсиниң Дехан- Ғәйрәт йезисида туғулуп, униң балилиғи шу йәрдә өтти. Реһимҗан төртинчи синипқичә мәзкүр йезида, андин йәттинчи синипқичә хошна Чулуқай йезисиға пиядә қатнап оқуйду. Толуқсиз оттура билим алғандин кейин Яркәнт педагогика училищесида тәһсил көриду. Андин Алмутиға келип, Қурманғази намидики консерваторияниң дәсләп тәйярлиқ курсида, андин дирижерлиқ бөлүмидә билим алиду. Оқушини тамамлиғандин кейин Яркәнт педагогика училищесида музыка пәнидин дәрис бериду. Шуниң билән биллә мәзкүр билим дәргаһидики җәмийәтлик ишларниң активисти болған устаз көп өтмәй наһийәлик мәдәнийәт бөлүмини башқуриду. Бу йәрдә төрт жил ишлигәндин кейин Чайковский сәнъәт мәктивигә рәһбәрлик қилиду. Һазир қәһриманимизниң «Реһимҗан сәнъәт мәктиви» дәп атилидиған бу дәргаһта ишләватқиниға 35 жил болди. Шуниң билән биллә Реһимҗан Тохтахунов тонулған җәмийәт әрбаби. Қазақстан хәлқи Ассамблеясиниң әзаси. У көп жиллар Панфилов наһийәлик Уйғур этномәдәнийәт мәркизиниң рәиси болуп ишлиди. Дайим хәлиқ хизмитидә болушни адәткә айландурған у һеликәм җәмийәтлик ишлардин қол үзгини йоқ.

Адәмләр билән мунасивәттә силиқ-сипайә шәхстин «Балилиғиңизда шох болдиңизму?» дәп сорашниң өзи қолайсиз. Уму мениң немә сорайдиғинимни сәзгәндәкла, «наһайити жугач бала болдум» дәп күлүп кәтти.

– У вақитниң балилири һәқиқәтәнму силиқ-сипайә еди. Чүнки заман, җәмийәт шундақ болди, – дәйду сөһбәтдишим өтмүшни әсләп. – Мән кичигимдин сәнъәткә иштияқ бағлап өстүм. Арминим атақлиқ сәнъәткар болуш еди. Бәшинчи синипта оқуветип, мәктәптә өткән бир конкурста атақлиқ сәнъәткар Паша Ишанниң «Ләйлигүл» намлиқ нахшисини иҗра қилип, биринчиликни йеңивалдим. Бу һаятимдики дәсләпки утуғум еди. Мана шуниңдин кейин өзәмгә «пәқәт сәнъәтниң йолида маңимән» дәп вәдә бәрдим. Амма йешим чоң болғансири авазим «сунуп» кетип, бу мәхситимгә йетәлмәй қалдим. Мениңчә, шу вақитта маңа устаз болмидемекин дәп ойлаймән. Бирақ һеч өкүнмәймән, нахша ейтмиғиним билән саз әсваплирида ойнаймән. Болупму балилиқта пүвдәп чалидиған саз әсваплирини яхши көрәттим. Горн – шуларниң бири. Мошуниңға мунасивәтлик мәктивимиздә йүз бәргән бир вақиәни задила унтумаймән. Бир күни пионерлар күнигә мунасивәтлик чоң мәрасим өтти. Униңда барабанчилар көп, мән ялғуз горн чалимән. Бизгә новәт кәлгичә башқилар өз һүнәрлирини намайиш қилди. Мән зерикип қалсам керәк, бир орнумда теч туралмай, у яқ-бу яққа қарап, ахири горнниң мүштигини жүтирип қоюп, бирақла теч болдум. Новәт бизгиму кәлди. Барабанчилар ойнаватиду, мән җим. Горнни күчүмниң баричә пүвдәватимән, амма мүштиги болмиғачқа үни түзүк чиқматти. Мәктәп рәһбәрлиги бизгә көзини үзмәй қараватиду. Мән болсам немә қиларимни билмәй, горнни мүштәксиз «челиватимән».

Әтиси мениң мәсиләм мәктәптә өтидиған әнъәнивий «линейкида» қаралди. Қисқиси, мудиримиздин хелә аһанәт аңлидим. Шуниң билән авазимниң «сунуп» кәткинини аз дегәндәк, горннимниңму үни өчти. Бу вақиәни мошу кәмгичә унтумаймән.

Бәхтишат СОПИЕВ. http://uyguravazi.kazgazeta.kz/?p=20256#more-20256