«Уйғур авази» гезити, 14 январь 2016 ж.

Бүгүн шанлиқ тарихи сәксән жилдин алқиған  Қ.Ғоҗамияров намидики җумһурийәтлик дөләт Уйғур музыкилиқ комедия театриниң һулини қурғанлар пәқәт хәлиқ арисидин чиққан һәқиқий талантлар екәнлиги яхши мәлум. Сәньәткә чәксиз иштияқ бағлиған улар, Уйғур кәспий театр сәньитини һәрхил жилларда, дәвирниң һәрхил боран-чапқунлириниң қандақ болушидин қәтъий нәзәр, шиҗаәтлик меһнәтлири билән сақлап қалди. Әйнә шундақ исми Уйғур театриниң тарихиға алтун һәрипләр билән йезилип кәткән намайәндиләрниң арисида, Қазақстанниң хизмәт көрсәткән артисти Әсқәрҗан Әкбәровниң орни алаһидә, әлвәттә. Әллик жилдин алқиған иҗадий паалийитиниң оттуз жилдин ошуғини миллий театрда музыка рәһбири сүпитидә өткүзгән у бир түркүм музыкилиқ спектакльларниң аһаңлирини рәтләп, онлиған музыка аһаңлирини иҗат қилған, шуниңдәк бир түркүм спектакльларда образлар яритип, хәлқимизниң чәксиз алқишиға сазавәр болди. Шундақла Әсқәрҗан Әкбәров рәпиқиси, театрниң нахшичиси Һәлимә Әкбәрова билән аилисидә сәньәткарлар сулалисини тәрбийиләп, муқәддәс из қалдурди.

Уларниң тунҗа қизи Зенәтгүл — уссулчи һәм актер, Халбүви — режиссер, Селимәм – балетмейстер, оғуллири Тельман билән Әнвәр —сазәндиләр, Алимҗан кәспий журналист һәм сәньәткар, Адаләт – уссулчи һәм балетмейстер, Нурбүви – музыкант. Уларниң һәрбири елимизға вә чәт әлләргә тонулған атақлиқ жирик кәсип егилири. Әнвәр Әкбәров – ҚҖ хизмәт көрсәткән әрбаби, Қурманғазы намидики Миллий консерваториясиниң профессори, тонулған дирижер. Адаләт Әкбәрова – ҚҖ хизмәт көрсәткән артисти, Алимҗан Әкбәров – ҚҖ  Мәдәнийәт әрбаби, атақларни йәниму давамлаштурушқа болиду…

Йеқинда Әкбәровлар сулалисиниң ярқин намайәндиси болған хәлқимизниң сөйүмлүк сәньәткари Зенәтгүл Әкбәрованиң https://parvaz.kz/index.php/zinat-akbarova 80 яшқа толуши мунасивити билән Уйғур театрида чоң тәнтәнилик кәч болуп өтти. Мәзкүр кәч Әкбәровлар тоғрилиқ һәққидә һекайә қилидиған һөҗҗәтлик фильм билән башланди. Фильм арқилиқ тамашибинлар Зенәтгүл һәдиниң үч йешидин тартип сәһнидә нахша ейтип, уссул ойнашқа башлиғанлиғи, 1942-жили йәттә яшлиқ пәйтидә униң балилар иҗадийитиниң җумһурийәтлик конкурсида өз һүнирини намайиш қилип, ғалип чиққанлиғи охшаш қизиқарлиқ кадрларни көрүп, һаяҗанға бөләнди.

Әйнә шундақ сәнъәткә болған чәксиз муһәббәт түпәйли Зенәтгүл дәсләп Алмута хореографиялик училищесини пүтирип, 1956-жили Уйғур театрида уссулчи сүпитидә уйғур, өзбәк, татар, украин, һинд хәлқиниң уссуллирини бабиға йәткүзүп иҗра қилиду. Лекин униң актерлуқ кәсипкә болған иштияқи, өз үстидин издинип ишлишини байқиған театр рәһбәрлиги яш сәньәткарға бирқатар жирик музыкилиқ әсәрләрдики баш қәһриманлар образлирини ишәшлик тапшурушқа башлиди. Нәтиҗидә Зенәтгүл Әкбәрова жуқури маһарәт билән яратқан Анархан, Сәнәм, Назугум, Нурхан, Зоһра, Яринка, Гүлчеһрә, Айхан қатарлиқ образлар миңлиған тамашибинлиримизниң чәксиз алқишиға сазавәр болди. Бу образлардики назук қәһриманларниң ички изтираплирини, уларниң бир-биригә охшимайдиған һәрхил тәғдирлирини мукәммәл өзләштүрүп, мәзкүр әсәрләрдики мурәккәп арияләрни өзигә хас жуқури маһарәт билән тамашибин қәлбигә йәткүзүшни билди.

Зенәтгүл Әкбәрованиң актерлуқ диапазони пәқәтла назук, лирик қәһриманлар образлирини яритиш биләнла чәклинип қалмиди. Актриса һәрхил жанрдики әсәрләрдә һәрхил қәһриманлар образлирини, шундақла комедия жанридиму бир түркүм образларни яритишқа муваппәқ болди. Мәсилән, «Ким кимгә ашиқ», «Қыз Жибек», «Өмәр Муһәммәдий», «Кәчүр мени, аниҗан», «Бир яз, бир қиш», «Чәтәллик», «Шәнбә күни – тойға!», «Анамниң ақ көйниги», «Ханума», «Аманнисахан» кәби сәһнә әсәрлиридә Зенәтгүл Әкбәрова залдикиләрни бирдә өз қәһриманиға нисбәтән нәпрәтләндүрсә, бирдә күлкигә ғәриқ қилип, чәксиз һаяҗанға бөләп, хошаллиқ һәдийә қилалиди.

Өзиниң атмиш жиллиқ иҗадий паалийитидә Зенәтгүл Әсқәр қизи тохсәндин ошуқ һәрхил образлар галереясини яритип, пәқәт елимиздила әмәс, бәлки хошна Қирғизстан, Өзбәкстан, Түркмәнстан, Россия, Шинҗаң- Уйғур Автоном Районидики тамашибинлар һозуридиму зор алқишқа бөләнди.

Хәлқимизниң сөйүмлүк сәнъәткари Зенәтгүл Әкбәрова җәмийәтлик ишлардиму паалийәтчанлиқ көрситип, бирнәччә қетим Алмута шәһәрлик парткомниң әзаси болуп сайланған. Шундақла у хәлиқ депутатлири Алмута вилайәтлик, шәһәрлик кеңәшлиригә депутат, Қазақстан хәлқи Ассамблеяси Кеңишиниң һәм Алмута шәһәрлик ақсақаллар кеңишиниң әзаси болуп сайланған.

Зенәтгүл Әсқәр қизи аилисидиму бәхитлик. У хәлқимизниң арисидин йетилип чиққан атақлиқ алим, һели мәрһум Ильяс Семәтов билән икки  пәрзәнт қучқан меһриван ана, икки омақ нәврилириниң қәдирлик момиси. Қизи Гүлбаһар атиниң изини бесип, филология пәнлириниң намзити сүпитидә Түркиядә паалийәт елип бармақта. Оғли Руслан – технолог, кәспи бойичә ишлимәктә.

Қазақстан һөкүмити Зенәтгүл Әсқәр қизиниң Уйғур кәспий театр сәнъитини риваҗландуруштики меһнәтлирини жуқури баһалиди: 1966-жили «Қазақстанниң Җумһурийитиниң хизмәт көрсәткән артисти» дегән жуқури атаққа сазавәр қилди. Бирнәччә медаль билән тәғдирләнди.

1992-жили болса, Зенәтгүл Әкбәрова елимиз Президенти Нурсултан Назарбаевниң Пәрмани билән, «Қазақстан Җумһурийитиниң хәлиқ артисти» дегән йүксәк намға муйәссәр болди.

Һөҗҗәтлик фильм түгигәндин кейин дағдуғилиқ саз-нәғмә кәчниң саһипхани Зенәтгүл Әкбәрова сәһнигә көтирилди. Алди билән Уйғур театри мудириниң мәслиһәтчиси Савутҗан Сонуров ҚҖ Мәдәнийәт вә спорт министри А.Мұхамедиулының Тәбрикнамисини оқуп бәрди. Шуниңдин кейин тиләк ейтиш новити сәнъәткарниң мухлислириға берилди. Улар уйғурларға аит тәшкилатларниң рәһбәрлири билән кархана вә мәһкимиләрниң башлиқлири еди. Изгү тиләкләрниң давами театр артистлириниң музыкилиқ соғилириға улашти.

Мошу йәрдә мәзкүр иҗадий кәчни өткүзүштә көп күч чиқарған сәнъәткарниң кәсипдашлири Гүлбаһар Насирова (сценарий муәллипи), Муһит Һезимов (режиссер), Эльмира Сәйдуллаеваниң (баш балетмейстр) исимлирини атап өтүшни тоғра көрдуқ.

Патигүл МӘХСӘТОВА

Сиз бир гүл сәһнимизни зенәтлигән

(Қазақстан хәлиқ артисти Зенәтгүл Әкбәроваға беғишлаймән)

Сиз бир гүл сәһнимизни зенәтлигән,

Уйғурниң сәнъитини дилдин сөйгән.

Изини йоқатмастин атиңизниң,

Атмиш жил театрда өмүр сүргән.

Болғачқа сәнъәт йоли мүшкүл, еғир,

Тавлиди синақларда Сизни тәғдир.

Яшлиқта маңған йолдин тенәтмәстин,

Сәксәнгә елип кәлгән сәнъәт — сехир.

Образлар хилму-хилдур Сиз яратқан,

Сиз — Сәнәм, Айхан, Нурхан һәм      Анархан.

Гүлзарә, Әмәл, Сәймә һәм Яринка,

Қәлбидин хәлқимизниң орун тапқан.

Сиз бир гүл сәһнимизни зенәтлигән,

Ярашқан исмиңизму Зенәт дегән.

Хәлқимиз қәдирләйду Сизни дайим,

Әзизләп гүлни қучқан кәби гүлшән.

Тәвәллуд тоюңизни мубарәкләп,

Мәнму һәм шеир яздим тазим әйләп.

Бағ Өсәк булбуллири сайрар дилда,

Бир чағлар Билал Назим өткән күйләп.

Һапашлап сәнъәт жүкин узақ яшаң,

Зенәтләп сәһнимизни күлүп яшнаң.

Келәчәк әвлатларға үлгә болуп,

Тохсәнниң даваниға қәдәм ташлаң.

Бәхтишат СОПИЕВ.

http://uyguravazi.kazgazeta.kz/?p=22095#more-22095